Preséntase en Galicia o proxecto Supraolivo, unha iniciativa para o desenvolvemento sostible e adaptadado do cultivo da oliveira

Este xoves presentouse en Santiago de Compostela o Grupo Operativo SUPRAOLIVO – Innovación para o desenvolvemento sostible e adaptado do cultivo da oliveira en Galicia, Castela e León e Andalucía, coordinado pola Asociación Galega de Cooperativas Agroalimentarias (AGACA).

O proxecto, que se desenvolverá entre 2026 e 2029, reúne a produtores, cooperativas, empresas e centros de investigación das tres comunidades autónomas co obxectivo de avanzar cara a un oliveiral máis sostible, competitivo e adaptado ás condicións de cada territorio. Os seus traballos abordarán, entre outros aspectos, a adaptación agronómica de variedades, a caracterización físico-química e sensorial dos aceites e a sustentabilidade e rendibilidade do cultivo.

Durante a súa intervención, Carlos Ares, director-xerente de AGACA, subliñou a necesidade de evitar receitas únicas: «Non se trata simplemente de trasladar modelos que funcionan noutros lugares. Necesitamos coñecer mellor as nosas condicións, identificar as variedades máis adecuadas e desenvolver modelos de cultivo viables, sostibles e adaptados ao territorio». Ares destacou tamén que «a innovación alcanza todo o seu valor cando sae dos centros de investigación, chega ao territorio e convértese en coñecemento e solucións útiles para produtores, cooperativas e empresas».

A inauguración contou así mesmo coa participación da conselleira do Medio Rural, María José Gómez, quen destacou as oportunidades que ofrece o oliveiral como vía de diversificación agraria e a importancia de avanzar no coñecemento e posta en valor das variedades autóctonas. A representante do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación Albela Gallardo incidiu no valor dos grupos operativos para favorecer a cooperación e as sinerxías entre entidades.

Pola súa banda, durante clausúraa, Martín Alemparte, director da Axencia Galega dá Calidade Alimentaria (AGACAL), puxo o foco na necesidade de identificar e caracterizar con rigor a realidade produtiva e varietal. Destacou os avances cara á produción de planta certificada e a importancia de trasladar ese coñecemento ao sector para que futuras plantacións poidan realizarse con maiores garantías. A caracterización de variedades e aceites pode contribuír ademais a consolidar unha produción singular e, no futuro, avanzar cara a figuras de calidade diferenciada. Nun sector de pequena escala, lembrou: «Non podemos competir en cantidade, senón en calidade».

Outros proxectos

A xornada permitiu coñecer tamén experiencias doutros proxectos de innovación. José Carlos Barrio, investigador do Centro Tecnolóxico dá Carne, presentou as aprendizaxes de OLIGALICIA sobre variedades, condicións agronómicas e adaptación territorial. Os traballos realizados mostran diferenzas importantes en función do chan, o clima e os períodos de floración e callado. Barrio resumiu a importancia de partir sempre das condicións concretas de cada emprazamento: «O camiño é primeiro mirar a parcela, mirar onde está, mirar o chan e mirar o clima».
César Iglesias, da Fundación IN&FIAR, presentou ULEX_AE, iniciativa que investiga a valorización do toxo mediante a obtención conxunta de fariña para alimentación animal e acha para uso enerxético, contribuíndo simultaneamente á retirada de biomasa e á prevención de incendios forestais.

A continuación, Roberto Bermúdez, investigador do Centro Tecnolóxico dá Carne, presentou OLI4FOOD, centrado na valorización de subprodutos da industria oleícola e o desenvolvemento de alimentos funcionais. O proxecto explora como converter materiais considerados ata o de agora residuos en novos recursos de interese alimentario e avanzar cara á súa aplicación industrial.

Mesa redonda

A mesa redonda “O oliveiral en terras acedas: dificultades, solucións e posibilidades”, moderada por Lucio García, doutor enxeñeiro agrónomo do Centro Tecnolóxico dá Carne (CTC), reuniu a Jesús Ángel Blanco, xerente de Soleae; Xoán Couto, presidente de PROLIGAL S. Coop. Galega e Raúl de la Rosa, doutor enxeñeiro agrónomo do Instituto de Agricultura Sostible do CSIC (IAS-CSIC).
O debate puxo sobre a mesa retos como a adaptación ao cambio climático, a elección varietal, a xestión da auga e do chan e a necesidade de basear as novas plantacións en experimentación e coñecemento científico, evitando trasladar automaticamente modelos desenvolvidos noutros territorios.

Tamén se incidiu nas oportunidades de diferenciación. Fronte á dificultade de competir en volume coas grandes zonas produtoras, apuntouse ao potencial das variedades autóctonas, os aceites monovarietales, a produción ecolóxica, a rastrexabilidade e as características específicas de cada territorio. Os participantes destacaron así mesmo a necesidade de mellorar a cultura do aceite entre os consumidores e de investir non só en producir calidade, senón tamén en explicala e comercializala.

A xornada concluíu cunha demostración culinaria en vivo con AOVE galego como protagonista, concibida como unha mostra práctica das posibilidades de valorización do produto.

SUPRAOLIVO

SUPRAOLIVO está coordinado pola Asociación Galega de Cooperativas Agroalimentarias (AGACA) e conta como integrantes do Grupo Operativo con Produtores de Olivas de Galicia (PROLIGAL S. Coop. Galega), a Asociación para o Desenvolvemento Rural Integral das Serras de Salamanca (ADRISS), Aceiteiros do Águeda SAT 10245, Luque Ecológico S.L. e o Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), a través do Instituto de Agricultura Sostible (IAS). Como entidades subcontratadas participan a Fundación Centro Tecnolóxico dá Carne (CTC/CETECA), o Instituto Tecnolóxico Agrario de Castela e León (ITACyL) e o Instituto Andaluz de Investigación e Formación Agraria, Pesqueira, Alimentaria e da Produción Ecolóxica (IFAPA).

SUPRAOLIVO: Innovación para o desenvolvemento sostible e adaptado do cultivo da oliveira en Galicia, Castela e León e Andalucía (REGAGE 25e00048407852). Proxecto de innovación de interese xeral por Grupos Operativos supraautonómicos da Asociación Europea para a Innovación en materia de produtividade e sustentabilidade agrícolas (AEI-Agri), no marco do Plan Estratéxico da PAC de España (PEPAC). A Dirección Xeral de Desenvolvemento Rural, Innovación e Formación Agroalimentaria (DGDRIFA) é a autoridade encargada da aplicación das devanditas axudas. Fondos procedentes do fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (80%) e da Administración Xeral do Estado (20%). Orzamento total do proxecto: 581.921,37 €. Subvención total: 581.921,37 €.